winternummer, december 2025

Uitzicht – uit zicht, tussen fascinatie en frustratie

15 maart 2018 7.20 uur

De ochtendzon is al zo fel dat ik het water van het IJ niet langer dan twee seconden kan aanschouwen zonder met mijn ogen te knipperen.

Aan de overkant landt het licht in de rechter van de twee torens naast het Paleis, de hoogste, de Westertoren – precies in de gouden cirkel van haar wijzerplaat.

Het geeft zowel gemoedsrust als een groot plezier om het epicentrum van de stad in het vizier te hebben.

Het uitzicht in 2021, vastgelegd door Viktor Truijen

Vanaf het moment dat ik bijna dagelijks gewekt werd door het geluid van heipalen heb ik besloten op voorhand te gaan houden van de Sluisbuurt die in mijn uitzicht zou verrijzen.

Of me in ieder geval te interesseren voor mijn ‘overbuurt’, dan volgt de liefde vaak vanzelf…

Nu zijn we ruim zeven jaar verder en had ik zitting in het panel bij de presentatie van het boek van Mirjana Milanovic over de stand van zaken van de Sluisbuurt, Sluisbuurt, het plan, het debat de bouw, die plaatsvond het hart ervan bij Inholland, georganiseerd door Arcam en geleid door Indira van ’t Klooster.

Als bewoner van Zeeburgereiland, en van de Akropolistoren in het bijzonder, zitten wij op de eerste rang qua uitzicht op de totstandkoming van deze nieuwe wijk, zeker vanuit onze gemeenschappelijke torenkamer op de veertiende verdieping, waar dat uitzicht nog intact is.

Op de lagere verdiepingen hebben we dat unieke vergezicht moeten doorgeven, daar is de Westertoren inmiddels uit zicht. Maar in een stad in ontwikkeling is uitzicht als het stokje in een estafette; je raakt het steeds kwijt c.q. moet het steeds doorgegeven – aan degene die voor je komt te wonen. ‘Welcome in my backyard’, zou ik willen zeggen, zeker met de huidige urgentie van de woningbouwopgave.

De contouren van de stad liggen inmiddels hier, dit wordt het nieuwe silhouet van Amsterdam. De typologie van hoogbouw luidt niet alleen de toekomst in maar resoneert ook met de torentooi van Hendrik de Keijser uit de eerste helft van de 17^de eeuw. De profilering van een stad met het panorama van haar torens, heeft hier een geschiedenis zoals blijkt uit de cartouche op de stadsplattegrond van Balthazar Florisz. van Berckenrode uit 1625.

Tegen de voorgenomen hoogbouw in de Sluisbuurt was veel verzet.

Onder meer vanwege een mogelijk uitzicht erop vanuit de grachtengordel, die deel uitmaakt van de Unesco werelderfgoedlijst. Het is goed om daar rekening mee te houden maar een stad kan niet onder een stolp tot stilstand komen. Een stad leeft en wij moeten een beetje meebewegen.

Ik denk bovendien dat verdichting middels hoogbouw als bijkomend voordeel heeft dat daarmee ook meer en mogelijke interessantere openbare ruimte overblijft op maaiveld niveau waar wij, als overburen, ook van profiteren, mede door de zichtlijnen.
En hopelijk zullen er ook, zoals in de kaarten van Romeinse Giambattista Nolli, aanzienlijke openbare binnenruimten zijn, waar we ons uitzicht af en toe kunnen hervinden.

De stapsgewijze ontwikkeling van de buurt per kavel vind ik vooralsnog goed werken. Ook omdat de gebouwen op deze manier geen compromissen hoeven te worden omdat ze allemaal aan alle aspecten van het pakket van eisen zouden moeten voldoen. Die kunnen nu per kavel worden verdeeld. Zo krijg je een staalkaart van zeer uitgesproken invalshoeken. Omdat het programma van eisen kan worden verdeeld over meerdere gebouwen kun je experimentelere programma’s bewerkstelligen en zou de Sluisbuurt een laboratorium kunnen worden voor het wonen in de toekomst, op het gebied van ecologie bijvoorbeeld. Verticale tuinen en tuinen op hoogte. Of gebouwen die de mobiliteit centraal stellen en waar je doorheen kunt fietsen.

Tot slot stemt de architectonische kwaliteit mij ook zeer tevreden met de hier opererende architectenbureaus als Venhoeven, Barcode, Paul de Ruiter, Cepezed  – om er maar een paar te noemen.

The blue of longing – the colour of there seen from here (Rebecca Solnit)

Uitzicht fascineert me al heel lang en de betekenis ervan heb ik ook aan den lijve ondervonden.

Van groot wonen in een straat naar klein wonen met uitzicht op de duinen in Santpoort en nu in Amsterdamse hoogbouw met uitzicht op het Buiten IJ.

Dat was niet alleen verlies maar zeker ook winst: (A) room with a view & new horizons.

Onlangs waren we in Oslo en genoten we niet alleen van de schilderijen en tekeningen maar ook van het uitzicht in het Munch Museet. Terwijl we van plek tot plek gingen bracht het uitzicht vanaf de hoogbouw en middels het reliëf van de bergen (bijvoorbeeld vanuit het Ekebergparken) en de toppen van het Operahuset al die plekken steeds vanuit een ander perspectief met elkaar in verbinding.

In Lissabon bewogen we ons van Miradouro naar Miradouro, verblijfplekken met de mooiste uitzichten op de stad en het landschap rondom.

Ik schreef eerder over de selfistick, die de toeirist in overeenstemming brengt met het uitzichtspunt waarvoor die op reis ging (maar zelf niet rechtstreeks bekijkt).

Rond de eeuwwisseling maakte ik in samenwerking met Debbie Saul een stadswandeling in ansichtkaarten, voorzien van een verrekijkertje, De mooiste Bavo. Een aaneenrijging van uitzichten van veraf tot dichtbij, op hetzelfde gebouw. Een een liftgedicht in Spaarnoog om het herstelde uitzicht van de bewoners die tijdelijk waren ‘uit-verhuisd’, te vieren.

Uitzicht impliceert afstand en verte, een verlangen dat binnen je bereik ligt.

Voor de tijd rond de jaarwisseling heb ik nog een aantal aanbevelingen:

Online radio

CREAM, radiostation, https://creamradio.nl/gedraaid

met bijvoorbeeld de volgende sequentie: Glen Hansard & Marketa Irglova (van de film Once), Ibrahim Malouf, Jacques Brel. Ter afwisseling van de onvolprezen Franse Radio FIP.

Film

Nouvelle Vague is echt een film voor in de bioscoop maar is nu ook te streamen op Netflix. Regie: Richard Linklater, die met terugwerkende kracht een ‘making of’ heeft gemaakt van de klassieker Au bout du Souffle van Jean-Luc Godard naar een scenario van François Truffaut, met look alikes van Jean Seberg en Jean-Paul Belmondo. Au bout du Souffle kun je daarna met andere ogen bekijken.

Expositie

Luuk Wilmering is de winnaar van de Vishal-Zumbrinkprijs en hij heeft op dit moment een solo in de Vishal. Van vergezichten tot microscopische beelden, van bergen tot lichen, verknoopt Wilmering het persoonlijke met het universele. De expositie opent nieuwe horizonten. Met humor worden we meegenomen in een wereld waarin we ons helemaal kunnen verliezen. En waar we en passant geïnspireerd worden tot verzet, dat niet begint met grote woorden maar met kleine daden.

Bij wijze van zaalbrief heeft Luuk een sprookje geschreven en een gedicht, vrij naar Remco Camperts ‘Iemand stelt de vraag’. Een paar fragmenten om de toon te zetten:

Het was een geweldig feest
talloze dieren stierven uit
vele werden door ons opgegeten
andere gingen dood van dorst
of door inkrimping van leefgebied

O maar er werd gezongen
gedanst en gedronken!
en alles werd uitgeprobeerd
We zijn met auto’s, boten en vliegtuigen overal heen geweest
we hebben alle landen bezocht
we hebben alles gegeten wat we tegenkwamen
…
Tot de groenten ons niet meer smaakten
het water niet langer fris rook

Verzet begint niet met grote woorden
maar met kleine daden

Iemand houdt op met dansen
iemand weigert vlees te eten
iemand koopt lokaal en biologisch
iemand protesteert tegen het gebruik van fossiele brandstof

iemand bestelt geen goedkope vliegtickets meer
iemand let erop waar kleding is gemaakt
iemand zoekt eerst tweedehands
iemand legt een rijke bloementuin aan
…
Iemand zoekt alternatieven
en dan nog iemand en nog iemand

Luuk Wilmering, A Magnificent Party! Op de webpagina is ook de trailer te zien die Marcella Kuiper maakte.

De finissage vindt plaats op 11 januari 2026 om 15.00 uur met een tweegesprek tussen de kunstenaar en juryvoorzitter Lucette ter Borg en het bespelen van The Mountain Theater met het topje van de Mont Blanc als protagonist. (Teylers Museum eat your heart out!).

Tot dan!

Ik wens iedereen fijne vooruitzichten voor 2026!