April deed wat ie wil en nu is het alweer mei, de tijd vliegt en er was zoveel te doen.

Vishaltentoonstellingen, anderen die een beroep op je doen, een reisje, feestjes, de tuin die weer een heerlijke wekelijkse factor is en van alles om te zien, te lezen en te beluisteren. Een gulle greep:

INHOUD

FOTO-ESSAY: Leuven – een verkenning

TIPS

Bioscoop:
Architekton, La Confidenza en I’m Still Here

Netflix:
Il Gattopardo en Adolescence

Album:
Johan, Great Vacation

Theatertour:
Johan, Pop Music

Exposities:
Emo Verkerk, Hilaritas, Beelden aan Zee, t/m 9 juni

New new Babylon, Kunstmuseum Den Haag, t/m 31 augustus

In West Den Haag zijn exposities te bekijken en te beluisteren over respectievelijk Anil Ramdas (tot 1/8) en Edouard Glissant (tot 1/3/26)

Boeken:

Brecht Evens, Le Roi Méduse
Joke J. Hermsen, Tijd is hoop
Mirjam Rasch, Luisteroefeningen

CITAAT:

Het is belangrijk om de wereld ook vanuit niet-Westers perspectief te leren begrijpen.  Pankaj Mishra is daarbij een goede gids. In De wereld na Gaza vraagt hij zich af of het mogelijk is om “het verleden niet te vergeten en ons tegelijkertijd te richten op de toekomst.” ‘Hoop in een duistere tijd’, heet de epiloog.

FOTO-ESSAY: LEUVEN (Scroll hierboven door de foto’s…)

Onlangs gingen we naar onze Zuiderburen om Leuven te verkennen. Dat was een groot plezier. Het riviertje de Dijle snelt vrolijk klinkend / met een aangename ondertoon door de stad en zorgt iedere keer weer voor verrassende mooie smalle vergezichten tussen de oude architectuur.

De Kruidtuin / jardin botanique was favoriet. Geweldige binnen- en buitenruimtes. Er is zelfs een kas speciaal voor varens en eentje voor alpiene vegetatie, met ingenieuze panelen om de planten van het optimale klimaat te verzekeren. Om 12.00 uur gaan de vogels een duet/duel aan met de stadsklokken, daarna hebben zij weer het hoogste woord.

In het Groot Begijnhof waan je je in de Middeleeuwen. Onwaarschijnlijk uitgebreid, als een dorpje op zich. Nu niet alleen meer bewoond door vrouwen maar door studenten van alle genders en gaststudenten en -docenten van de Katholieke Universiteit. Die universiteit en de artes liberales zijn hier alomtegenwoordig. Van de universiteitsbibliotheek met de grote leeszaal met meerdere rondgangen op verschillende hoogten en de bibliotheektoren, op het Ladeuzeplein, tot het Hogeschoolplein waar je, in de zon met een mimosa! (Eclèktic bar – ook goede lunchgerechten), overal de sporen van de geometria tot de astronomia kunt aanschouwen.

Het Tweebronnengebouw uit 1936 van Henri van de Velde verbindt twee niveaus in de stad. Een met terracottategels beklede entreepoort, enigszins verborgen in de  Dieststraat, tussen de winkels, en op een lager niveau, de Rijschoolstraat. Zijn werk wordt ter plekke voorbeeldig gedocumenteerd. Bij het inpandige Café van de Velde kun je lekkere salades eten.

STUK is ook een leuke plek, evenals De Optimist. Museum Leuven (M) vonden we vooral architectonisch interessant. Ook weer die spannende mix tussen binnen- en buitenruimten. Architect Stéphane Beel integreerde met zijn stedenbouwkundige ingrepen op deze plek zowel historische elementen als een binnentuin en de nieuwe museale ruimten, zowel binnen als buiten en op verschillende niveaus, tot een mooi amalgaam van oud en nieuw en natuur en cultuur, met strategisch geplaatste vensters voor mooie zichtlijnen. Vergeet het dakterras niet. Daar is ook een lift die je weer terugbrengt naar straatniveau en Barbóék (in M).

Daar zag ik niet alleen voor het eerst het nieuwe boek van Joke Hermsen (één dag daarvoor verschenen – zie tip) maar ook een poster waarin werd aangekondigd dat Brecht Evens daar een lezing zou geven. Zijn tekeningen uit Le roi Méduse, zou ik graag willen laten zien in de Vishal, maar of dat gaat lukken… Tamar Stelling schreef een goed artikel over dit boek en zijn werk: “Vier eeuwen aan natuurhistorie in een prachtig psychotisch beeldverhaal aan zee”, in De Correspondent.

Soundscape Leuven
Ik was extra gespitst op de geluiden omdat ik net het laatste boek van Miriam Rasch had gelezen, dat ik had gekregen van mijn dochter Katía, die haar onlangs interviewde tijdens het Rewire festival in Den Haag.

Het water van de Dijle, de kerkklokken, de rolkoffers in de straat die voert naar het station, de vogels (vooral die in de volière in de Kruidtuin en, heel interessant, bouwgeluiden en kinderstemmen uit een land in Zuid-Amerika dat ik verder niet precies kon thuisbrengen. Die geluiden van ver klonken door de telefoon van een arbeidsimmigrant die zondagochtend, gezeten tussen de tropische planten, zat te skypen met zijn familie aldaar.

TIPS

De documentairefilm Architecton van Viktor Kossakovsky toont het zowel indrukwekkende als moedeloos makende proces waarbij de mens bergen tot gruis vermaalt voor cement om architectuur te maken die vaak al na veertig jaar wordt gesloopt, als de afbraak niet al eerder door aardbevingen en oorlog in gang is gezet. Daarmee creëren we vervolgens nieuwe bergen, van afval.
Als tegenhanger markeert architect en ontwerper Michele de Lucchi een cirkel van keien in een/zijn tuin, waar de mens uit weg moet blijven, lege ruimte, die we met rust moeten laten. Een immersieve ervaring waarbij je overrompeld wordt door de zwaarte van steen.

Mocht ie nog draaien: La Confidenza van Daniele Luchetti met muziek van Radiohead frontman Thom Yorke. En anders het uiterst pijnlijke maar wonderschone I’m Still Here.

Il Gattopardo naar de gelijknamige roman van Tomasi di Lampedusa is een aanrader op Netflix. Boek en serie komen niet helemaal overeen. In het boek ligt de nadruk op Don Fabrizio, de vader, terwijl in de serie (het liefdesleven van) dochter Concetta de meeste aandacht krijgt. Je krijgt gelijk zin om spoorslags naar Sicilië af te reizen.

Rauw maar met name door de manier van filmen, elke aflevering bestaat uit één take, ongelooflijk indrukwekkend, is Adolescence

Melancholieke gitaarpop met fijne wendingen. Na zes jaar weer een nieuwe van Johan, The Great Vacation.

Op dit moment toeren ze met Pop Music. Hoe maak je het beste popliedje – met eigen werk en songs van de favoriete albums van hun eigen helden.

In de Volkskrant noemden ze een aantal albums dat hen gevormd heeft waaronder Talking Heads, Hunky Dory van Bowie en Revolver van The Beatles met als een van de mooiste liedjes aller tijden For No One. Eens.

3 x Den Haag (mooie stad achter de duinen)

New New Babylon, Visions for Another Tomorrow, met onder meer Edwin Zwakman, Davide Allieri en Moshekwa Langa in Kunstmuseum Den Haag, (foto opening night)

In West Den Haag zijn exposities te bekijken en te beluisteren over respectievelijk Anil Ramdas (tot 1/8) en Edouard Glissant, uit het Hans-Ulrich Obrist Archive – die ik eerder zag in het LUMA Museum in Arles, waar het gedachtegoed van Glissant een van de fundamenten vormt (tot 1 maart 2026).

Toch nog iets moois bij het Binnenhof: de opening van het Rewire Festival op 3 april jl met Alvin Curran, Maritime Rites op de Hofvijver.

Sinds ik vorig jaar in Venetië in de Giardini geraakt werd door de installatie van Yuko Mohri (waarbij ook geluid, licht, beweging en geur een rol spelen) en door Standing Waves van Tarek Atoui in Ljubljana, in het Cukrarna, ben ik óm voor deze multidisciplinaire kunstvorm.

Emo Verkerk, Hilaritas, Beelden aan Zee t/m 9 juni
‘De gieteling hoor je zingen, kijken luistert nauw’, uit het gedicht Dwaalgasten, dat ik twintig jaar geleden schreef over de vogels van Verkerk.

Miriam Rasch houdt in Luisteroefeningen, over aandacht en ontvankelijkheid een pleidooi om je aandacht te oefenen, “leeg en open, zoals Simone Weil het beschreef.” Ze verwijst ook naar Virginia Woolf, bij wie het moeilijk is een onderscheid te maken tussen luisteren, kijken en denken, aldus Rasch. “Misschien is dat wat stream of consciousness behelst”.  En “vogels geven de mens esthetisch plezier en openen daarmee de weg naar een andere verhouding tot de natuur…

Om resonantie te ervaren, moet je goed leren luisteren…  Als je wordt getroffen door iets wat van buiten komt, zoals een muziekstuk, landschap of ander mens, is dat een vorm van aanraking. Je moet er iets mee, dat voel je, maar dat kan maar tot op zekere hoogte want dat wat je raakt, kun je nooit bezitten.

Tot slot breng ik graag het nieuwste boek van Joke Hermsen onder de aandacht, Tijd is hoop – met alle essays over de tijd. En over de hoop dat het anders kan. ‘Over tijd, hoop en moed’ luidt de ondertitel van het uiterst urgente openingsessay. “Hoewel weinig in de wereld aanleiding geeft om hoopvol te zijn”… “Hoop is het uitstrekken van je armen naar iets wat nu nog onbereikbaar lijkt, maar zich intussen al ergens in het heden verscholen houdt”, schrijft ze in het laatste essay, ‘Hoopvolle tussenwerelden’. Over de engel van Paul Klee, Voller Hoffnung, die ons aankijkt vanaf het boekomslag.